ik heb even de lijst met feiten bekeken en hieronder uitgetypt (moest dit vallen onder copy right vraag ik dat een admin dit verwijdert...) Soort per soort wordt hieronder besproken tot en met de Neanderthaler.
Australopithecus afarensis
Betekenis: Austrolis betekent 'zuidelijk' en pithecus betekent '(mens)aap'. Afarensis verwijst naar Afar, de streek in Noord-Ethiopië waar deze soort is ontdekt.
Datering: tussen 3.9 en 3 miljoen jaar geleden.
Voedsel: voornamelijk zacht fruit en bladeren, maar ook termieten en vogel eieren (indien voorhanden).
Gewicht: tussen de 30 en 75kg.
Lengte: mannetjes 1m52, vrouwtjes 1m07.
Vergelijkbare hedendaagse soort: chimpansee.
Communicatie: gebaren met handen, voeten en gezichtsuitdrukkingen, in de vorm van schokkende bewegingen. De mondelinge communicatie beperkte zich tot emotionele uitingen en vriendschappelijke geluiden tijdens de verzorging van elkaars vacht.
Fossiele vondsten: 'Lucy' werd ontdekt door Donald Johanson en Tom Gray in 1974 in Hadar in Ethiopië. Lucy was een volwassen vrouwtje van ongeveer 21, met een lengte van ca. 1.07m (klein voor haar soort), en een gewicht van ca. 28kg. De eerste familie is ook aangetroffen in Hadar. Andere fossielen en voetafdrukken werden gevonden in Laetoli in Tanzania. Als we nu een dergelijke tweevoetige primaat zouden tegenkomen zouden we weinig overeenkomsten ontdekken met de moderne mens. Hoewel ze rechtop liepen, klommen ze nog in bomen om te ontsnappen aan roofdieren en om hun lievelingsvoedsel te verzamelen. Ze leefden in kleine groepen van ca. tien primaten, volgens een sterke hiërarchie, waarbinnen iedereen zijn vaste plaats had. De rivaliteit was groot en volwassen mannetjes gebruikten gewoonlijk intimidatie om op te klimmen in de rangorde. e vrouwtjes hadden hun eigen politieke structuur en stonden onder leiding van een dominant vrouwtje. Jonge vrouwtjes waren erg speels en hun moeders hielden hen goed in de gaten.
Paranthropus boisei
Betekenis: 'robuuste' boisei, genoemd naar Charles Boise, een Amerikaans industrieel die het werk van Mary Leakey financierde.
Datering: tussen ca. 2.5 en 1 miljoen jaar geleden.
Voedsel: vegetarisch.
Geschat gewicht: mannetjes 49kg, vrouwtjes 34kg.
Geschatte lengte: mannetjes 1m40, vrouwtjes 1m20.
Vergelijkbare hedendaagse soort: gorilla.
Communicatie: gezichtsuitdrukkingen speelden een grote rol bij de Boisei. Ze konden grijnzen, mokken en dreigend en bezorgd kijken. Ze communiceerden ook voortdurend op een beperkt niveau met elkaar door een breed scala van geluiden. Ze konden harde, stotende geluiden maken, grommen, blaffen, blazen, brullen, krijsen en klokken.
Fossiele vondsten: de eerste schedel werd in 1959 ontdekt door Mary Leakey in de Oldowaikloof in Tansznia. Er werd een nieuw soort robuustheid vastgesteld, ook wel 'hyper-robuust' genoemd. In Kenia werd een andere schedel van de Paranthropus boisei gevonden. De Boisei hadden grove, gorilla-achtige gezichten en lange zwaar gespierde armen en ze waren erg uitbundig. Maar hoewel ze groot en speels waren, waren ze erg zachtaarden en onder hielden ze sterke familiebanden binnen de groep. Ze zwierven rond in groepen families onder leiding van een dominant mannetje, op zoek naar knollen, hun hoofdvoedsel, die ze met behulp van stokken opgroeven. Boisei waren erg behendig met hun handen en konden snel takken en twijgen van bladeren ontdoen, waarmee ze knollen opgroeven en termieten opspoorden. Emoties speelden een belangrijke rol en hoewel ze zelden agressief werden, hadden ze af en toe onenigheid. De sympathieke Boisei gebruikten echter zelden geweld. In plaats daarvan konden ze uren mokken. Een dergelijk gedrag werd alleen vertoond door soorten die niet afhankelijk waren van de gezamelijke jacht.
Homo habilis
Betekenis: 'handige mens'. Zij werden beschouwd als de oudste soort Homo (mens) die is ontdekt, omdat hun herseninhoud aanzienlijk groter was dan die van mensapen. Tegenwoordig is deze theorie echter erg omstreden.
Datering: tussen ca. 2.2 en 1.6 miljoen jaar geleden.
Voedsel: Habilis was een alleseter.
Gewicht: minder dan 45kg.
Lengte: mannetjes 1m50, vrouwtjes 1m
Communicatie: gezichtsuitdrukkingen speelden een belangrijker rol dan bij andere primaten. Habilis konden geluiden en gezichtsuitdrukkingen aan specifieke voorwerpen koppelen en zo simpele opdrachten geven. Ze maakten ook veel liefkozende geluiden en gebaren.
Fossiele vondsten: er werden overblijfselen aangetroffen in de Oldowaikloof in Tanzania door Louis en Mary Leakey. In 1972 werd een complete schedel ontdekt door Richard Leakey in Koobi Fora aan de oever van het Turanameer. Ook in de Oldowaikloof werden fossielen gevonden. De mensachtigen waren niet selectief en erg opportunistisch en grepen elke gelegenheid aan om zicht te voeden. Ze waren gehard, actief en luidruchtig, en hielden van gezelligheid. Habilis waren altijd op hun hoede en in beweging. Hoewel hun gezichten nog sterke aapachtige trekken vertoonden, waren ze veel slimmer dan de slimste chimpansee. Hoewel ze nog ver van de mens afstonden, vertegenwoordigde deze soort een belangrijke sprong voorwaarts in de evolutie, zij waren de eerste aaseters onder de mensachtigen en de eersten die simpele werktuigen van steen konden maken. Roofdieren vormden niet alleen een bedreiging maar ze gaven ook aan waar een verse prooi te vinden was. Zodra een kadaver was ontdekt waren hun werktuigen onmisbaar om bij het beenmerg te komen. Deze rijke voedingsbron was niet toegankelijk voor andere dieren op de savanne. Ze leefden in groepen van 10 tot 60 leden en trokken rond, aten en sliepen gezamelijk. Hiërarchische relaties waren nauwkeurig bepaald, strak en tamelijk stabiel. Het alfa-mannetje was dominant en kreeg als hoogste in rang de meeste aandacht.
Homo ergaster / erectus
Betekenis: Homo erectus beteket ‘rechtopgaande mens’ en Homo Ergaster betekent ‘werkende mens’.
Datering: Erectus ongeveer 1.8 tot mogelijk 300000 jaar geleden, Ergaster ongeveer 1.9 tot 1.2 miljoen jaar geleden (mogelijks tot 600000 jaar geleden.
Voedsel: Homo erectus en Homo ergaster waren alleseters.
Lengte; mannetjes 1m80, vrouwtjes 1m60.
Gewicht: mannetjes 66 kg, vrouwtjes 56kg.
Communicatie: in dit stadium van de evolutie het meest ontwikkeld. Hoewel hun taal veel primitiever was dan de onze, konden ze elkaar signalen geven niet alleen met gebaren maar ook met hun ogen. Dankzij hun opvallend witte hoornvlies konden ze elkaars blikken volgen. Hun herseninhoud was 50% groter dan die van de Habilis waardoor ze elkaar konden begrijpen.
Fossiele vondsten: De Turkana-jongen werd in 1984 in Nariokotome, in Kenia, gevonden door een team onderzoekers onder leiding van Richard Leakey en Alan Walker. Het is het meest volledige en oudste skelet dat ooit is gevonden: het is gedateerd op 1.6 miljoen jaar. Het relatief volledige karakter van dit specimen maakte een gedetailleerd onderzoek van de anatomie van de Homo erectus mogelijk en heeft geleid tot nieuwe, belangrijke inzichten omtrent deze soort. Andere fossiele vondsten zijn e Homo erectus pekinensis, de Pekingmens, in 1960 ontdekt in de Oldowaikloof in Tanzania, waar ook veel stenen werktuigen zijn aangetroffen. Verder nog de Homo erectus javanicus, de Javamens, in 1981 gevonden in de buurt van Trinil op het Indonesische eiland Java. Ergaster en Erectus vertegenwoordigen een belangrijke stap voorwaarts in onze evolutie. Onverwacht had zich een complex wezen aangediend dat werktuigen kon maken en vuur kon gebruiken en leefde volgens een sociale structuur. Ze zagen eruit als het prototype van de moderne mens. Hun lichaam leek veel op het onze, maar hun gezicht was heel anders. Ze waren groot, lenig en gespierd, hadden lange ledematen en een donkere, licht behaarde huis, anders dan oudere mensachtigen die allemaal zwaar behaard waren. Deze verbazingwekkende wezens domineerden al gauw alle anders soorten, niet verwonderlijk gezien het feit dat hun herseninhoud twee keer zo groot was als die van hun voorouders, waardoor zij nieuwe vaardigheiden en een nieuw besef ten opzichte van de natuur konden ontwikkelen. Hun wereld werd gekenmerkt door sociale verbanden, vriendschappen en vijandschappen, zoals wij die tegenwoordig nog kennen. Hun sociale structuur was gebaseerd op een primitieve paarvorming, waarin weinig ruimte was voor rivaliteit tussen de mannetjes onderling. Ze waren de eerste menselijke soort die gebruikmaakten van een soort taal, hoewel die zeer primitief was vergeleken met ons huidig taalgebruik. Tot op heden hadden de eerste mensen een donker hoornvlies, maar deze soort had een witte oogrok die een belangrijke bijdrage leverde aan de ontwikkeling van het menselijke gedrag. Hierdoor konden ze namelijk elkaars blikken volgen en vertrouwen en vriendschap opbouwen. Een ander belangrijk verschil met oudere mensachtigen was de hiërarchische structuur van de groep. De rongorde werd niet langer uitsluitend bepaald door kracht, maar door andere goede eigenschappen zoals ervaring. Groepen volwassen mannen en vrouwen vormden gevreesde jagers en aasjagers. Ze waren uitstekende doders die nergens bang voor waren, maar de jacht verliep anders dan wij zouden verwachten. Omdat ze geen speren haden konden ze hun prooi alleen doden door hem net zo lang te laden rennen tot hij uitgeput was, waardoor de jacht dagen kon duren. Pas dan konden ze hun prooi met handbijlen doden.
Homo heidelbergensis
Betekenis: de soortnaam werd oorspronkelijk gegeven aan de fossiele onderkaak die bij Mauer, in de omgeving van Heidelberg, in Duistland, was gevonden. De soort werd ook wel Archaïsche Homo sapiens genoemd.
Datering: tussen 500000 en 200000 jaar geleden.
Voedsel: Homo heidelbergensis was een alleseter.
Lengte: mannetjes 1m57, vrouwtjes 1m08.
Gewicht: mannetjes 80kg, vrouwtjes 52kg.
Communicatie: primitieve verbale communicatie (woordgebruik) en ingewikkelde sociale interacties.
Fossiele vondsten: de Bodo-schedel, vevonden in Ethiopië, gedateerd op 600000 jaar, het grootste menselijke gezicht van alle fossiele vondsten tot nu toe. De Mauermens die in de zandgroeve van Mauer, in Duitslan, is aangetroffen is gedateerd tussen de 400000 en 500000 jaar. Dit fossiel vertegenwoordigt nog steeds een van de oudste Europeanen, en is duidelijk een primitiever dan de Neanderthaler of de moderne mens. Het zijn de eerste voorouders die Europa met succes gekoloniseerd hebben. Het zijn waarschijnlijk e directe voorouders van de Neanderthaler en de moderne mens. Het waren grote, sterke, gespierde jagers, die gebruik maarten van kinderen en hinderlagen om hun prooi te vangen. Hoewel fantasie en beschaving onontwikkeld waren, gebruikten ze een primitieve taal om te communiceren. Het leven was niet gemakkelijk voor de Heidelbergensis en de meesten werden niet ouder dan 30.
Homo neanderthalensis
Betekenis: de Neandervallei in Duitsland waar ze in 1856 werden gevonden.
Datering: tussen 230.000 en iets minder dan 30.000 jaar geleden. Recente vondsten in Vindija, in Kroatië zijn met C14-methode gedateerd op 28.000 jaar.
Voedsel: Homo neanderthalensis was een alleseter.
Lengte: mannetjes 1m66, vrouwtjes 1m54.
Gewicht: mannetjes 77kg, vrouwtjes 66kg.
Communicatie: ze communiceerden in korte zinnen, hadden een beperkte woordenschat en spraken door de neus. De communicatie werd versterkt via gebaren.
Fossiele vondsten: de ‘oude man van Chapelle’, gevonden in 1908 door Amédée en Jean Bouyssonie in de omgeving van Chapelle-aux-Saints, in Frankrijk. Dit specimen was tussen de 30 en 40 jaar oud toen hij stierf en leed aan een ernstige vorm van artritis, hij had bijna geen kiezen. Zijn vrij hoge leeftijd wijst erop dat Neanderthalers een complexe sociale structuur hadden ontwikkeld. Verder zijn in Shanidar, in Irak, tussen 1953 en 1960, door Ralph Salecki negen skeletten gevonden van Neanderthalers. Ze zijn waarschijnlijk tussen de 70000 en 40000 jaar oud. Gedurende een lange periode leefden in Europa en het Miden-Oosten twee verschillende soorten mensen naast elkaar: Neanderthalers en de moderne mensen (Homo sapiens) die waarschijnlijk contact met elkaar hadden. Hoewel de Neanderthalers en de moderne mensen allebei een grote herseninhoud hadden, hadden ze een totaal andere manier van leven. Neanderthalers hadden een gedrongen lichaamsbouw, gespierd met stevig botten, en een laag terugwijkend voorhoofd. De Neanderthalers leidden een hard leven vol fysieke inspanningen. Instinctief reageerden zij op vijandigheid met spierkracht, in plaats van met verstand. Maar ze waren het meest ontwikkelde mensenras tot dan toe. Ze waren bedreven jagers, konen vuur voor allerlei doeleinden gebruiken en gebruikten een primitieve taal. Ze leefden volgens een sociaal systeem waarbij ouderen en zieken verzorgd werden en niet aan hun lot werden overgelaten. Neanderthalers zijn nauw verwant aan de moderne mens, maar desondanks zijn er enorme verschillen. Zij hadden een totaal andere denkwijze en het ontbrak hen aan essentiële eigenschappen waarover de moderne mens wel beschikt. Kort samengevat, ze hadden geen verbeeldingskracht en van cruciaal belang was het ontbreken van een hogere intelligentie waardoor ze geen besef hadden van abstracte concepten als kunst en religie.
wat info over de dvd:
walking with cavemen
ISBN 905159222-1
