Waarom moeten studenten eerst protesteren voordat ze mogen meepraten?

Waarom moeten studenten eerst protesteren voordat ze mogen meepraten?

Universiteiten zeggen graag dat studenten de toekomst zijn. Zodra die studenten iets willen veranderen aan begrotingen, samenwerking of onderwijsbeleid, blijkt de toekomst vaak vooral te mogen luisteren. Dat maakt de vraag achter studentenprotesten interessanter dan het oordeel over één bezetting: hoeveel invloed bestaat er voordat het conflict uitbreekt?

Er zijn al formele mogelijkheden. Nederlandse medezeggenschapsorganen hebben bevoegdheden die per onderwerp en inrichting verschillen. Een handreiking van de Rijksoverheid beschrijft bijvoorbeeld instemming op de hoofdlijnen van de begroting in het hoger onderwijs. Het probleem is dus niet simpelweg dat inspraak ontbreekt. Het gaat ook om timing, informatie en de mogelijkheid daadwerkelijk iets tegen te houden.

Een stapel stukken vlak voor de vergadering is formeel informatie, maar praktisch een hindernis. Een student die naast studie en bijbaan een ingewikkeld dossier moet beoordelen, staat tegenover bestuurders en medewerkers die daar beroepsmatig mee bezig zijn. Gelijke spreektijd maakt die verhouding nog niet gelijkwaardig.

Mijn voorkeur is om invloed eerder te organiseren. Geef vertegenwoordigers tijd, ondersteuning en toegang tot begrijpelijke financiële gegevens. Maak duidelijk welke keuzes nog openstaan. En leg vast wat het bestuur moet doen met een advies dat het niet wil volgen. Een overleg zonder gevolgen is vooral een nette manier om onvrede te parkeren.

Studenten hebben daarbij geen automatisch gelijk. Een universiteit moet ook werknemers, academische vrijheid, wettelijke verplichtingen en continuïteit beschermen. Protest namens een zichtbare groep is niet hetzelfde als een mandaat van alle studenten. Representativiteit en verkiezingen binnen de medezeggenschap blijven dus belangrijk.

Ook vind ik dat instellingen de inhoud van een eis moeten scheiden van de gebruikte actievorm. Een onaanvaardbare intimidatie rechtvaardigt niet het negeren van een inhoudelijk probleem. Een gerechtvaardigde zorg maakt evenmin iedere actie aanvaardbaar. Beide kunnen tegelijk worden beoordeeld.

Het succes van studenteninvloed zou ik niet afmeten aan het aantal keren dat een bestuur toegeeft, maar aan besluiten die aantoonbaar veranderen door argumenten van studenten. Daarvoor hoeft niet eerst een gebouw bezet te zijn. Als protest de enige route naar aandacht wordt, zegt dat ook iets over het gewone bestuur.

Welke concrete bevoegdheid of ondersteuning zou studenten volgens jou meer echte invloed geven zonder een universiteit onbestuurbaar te maken?

Bronnen
Rijksoverheid, 9 december 2020 — handreiking instemming hoofdlijnen begroting: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/12/09/instemming-op-de-hoofdlijnen-van-de-begroting-handreiking-aan-medezeggenschapsraden-en-besturen
Raad van Europa — rechtsstaat, maatschappelijke ruimte en tegenmacht: https://edoc.coe.int/en/international-law/12594-the-updated-rule-of-law-checklist.html

Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.