Evolutie: ‘Dwergmens’ ontdekt op Flores

‘Dwergmens’ ontdekt op Flores
 
^{bron:planet.nl}
 
Op Flores hebben onderzoekers de resten gevonden van een nieuwe menssoort. Een opzienbarende vondst die de hele geschiedenis van de menselijke evolutie op zijn kop kan zetten.
De ontdekking van menselijke skeletten in een grot op het Indonesische eiland Flores is de spectaculairste vondst van de afgelopen vijftig jaar op het gebied van de paleoantropologie, de wetenschap die het ontstaan van de mens bestudeert.

Bijzonder is dat de ‘Homo floresiensis’ zoals de nieuwe soort wordt genoemd, tot minimaal 13.000 jaar geleden nog rondliep, een tijd waarin ook de moderne mens (Homo sapiens) al tijden bestond. Mogelijk hebben beide soorten zelfs naast elkaar geleefd.

Zeven individuen
In totaal hebben de ontdekkers skeletresten gevonden van zeven individuen van de Homo floresiensis. Als eerste troffen de Australische onderzoekers een deel van een vrouwelijk skelet aan in een kalkstenen grot, waarvan er velen op Fores bestaan.

In eerste instantie dachten de wetenschappers dat het om restanten van een kind ging, maar na bestudering van de schedel en het gebit, bleek dat het om een volwassen vrouw ging van een geheel nieuwe soort.

De vrouw woog naar schatting 25 kg, was één meter lang en was vlak voor haar dood circa dertig jaar. Ze stierf zo’n 18.000 jaar geleden. Na de vondst van de vrouw werden later resten van nog eens zes individuen ontdekt.

Intelligentie
Aan de hand van de vondsten concluderen de onderzoekers dat de Homo floresiensis gemiddeld niet langer werd dan één meter en dat de schedelomvang vergelijkbaar is met een grapefruit.

De herseninhoud bedroeg gemiddeld zo’n 380 cc, vergelijkbaar met die van een chimpansee. Die geringe inhoud zegt volgens de onderzoekers echter niets over de mate van intelligentie.

Zo staat vast dat deze kleine mensen vuur konden maken, stenen werktuigen gebruikten en dat ze bepaalde jachttechnieken moesten hanteren om onder meer op dwergolifanten en reusachtige hagedissen te kunnen jagen, die destijds op Flores voorkwamen.


Naast elkaar
Uit analyse van de skeletresten blijkt dat de jongste resten 13.000 jaar oud zijn en de oudste 95.000 jaar. Dat betekent dat de Homo floresiensis en de moderne mens, Homo sapiens, zo’n 30 tot 40.000 jaar naast elkaar hebben geleefd in Zuid-Oost-Azië. Of dat echter ook op het eiland Flores is gebeurd, is niet bekend.

De dwergmensen op Flores stierven vermoedelijk zo’n 12.000 jaar geleden plotsklaps uit door een zware vulkaanuitbarsting op het eiland, al zijn er geruchten dat ze nog veel langer hebben doorgeleefd.

Volgens legendes van de huidige inwoners van Flores leefden er vroeger dwergmensen die bekend staan als ‘Ebu Gogo’. Deze harige dwergen van één meter lang zouden nog hebben bestaan in de tijd dat de eerste Nederlandse handelsreizigers in de zestiende eeuw op Flores arriveerden.

Klein
Paleoantropologen denken dat de dwergmensen op Flores vele tienduizenden jaren een geïsoleerd bestaan hebben geleid en dat ze daardoor zo klein van stuk waren.

“Wanneer soorten in isolatie leven kunnen ze in verschillende richtingen evolueren. Sommige worden groot andere juist klein,”aldus Henry Gee van het tijdschrift Nature waarin het nieuws over de nieuwe mensensoort naar buiten is gebracht.

De dwergmensen op Flores werden vermoedelijk steeds kleiner door het schaarse voedselaanbod. Vanwege hun geringe omvang worden de dwergen van Flores door sommige onderzoekers wel ‘Hobbits’ genoemd, naar de kleine mensachtige wezens in de films van Lord of the Rings.


DNA
Vanwege de geringe ouderdom zijn de gevonden skeletten nog niet gefossiliseerd. Daardoor hopen wetenschappers nog DNA uit de resten te kunnen traceren. Dat is bij Europese Neanderthalers van ongeveer dezelfde ouderdom ook gelukt.

DNA-onderzoek zou geheel nieuwe inzichten kunnen opleveren over de evolutie van de mensachtigen en hoe die zich over de wereld hebben verspreid.

De Australische onderzoekers, verbonden aan de universiteit van New England, zetten hun onderzoek voort op andere eilanden van Indonesië in de hoop nog meer nieuwe soorten dwergmensen te ontdekken.
 

Controverse over ‘Hobbit-mens’  

^{bron:planet.nl}
 
Volgens Indonesische wetenschappers is de pas ontdekte ‘Hobbit-mens’op Flores geen aparte soort, maar een ondersoort van de Homo sapiens. Onzin, menen andere wetenschappers.
De ontdekking van de minimens ‘Homo floresiensis’ die eind oktober bekend werd gemaakt, wordt beschouwd als de belangrijkste paleoantropologische vondst van de afgelopen 100 jaar, maar daar denkt de Indonesische paleontoloog Teuku Jacob heel anders over.

Volgens hem is de minimens van Flores slechts een ondersoort van de moderne mens, de Homo sapiens.

‘Wetenschappelijk terrorisme’
De Indonesische deskundige Teuku Jacob liet in de Jakarta Post weten dat hij weinig gelooft van de bevindingen die Australische onderzoekers in oktober naar buiten brachten over hun ontdekking van een nieuwe mensensoort.

Volgens de gepensioneerde wetenschapper behoort de kleine schedel die in de kalkstenen grot Liang Bua op Flores werd gevonden, tot een pas uitgestorven ondersoort van de Homo sapiens.

Hun kleine omvang (de ontdekte minimens werd gemiddeld slechts een meter lang) zou het gevolg zijn van een genetisch proces van verkleining. De minimensen zouden lijden aan microcefalie, een aandoening die zich kenmerkt zich door een kleine omvang van de schedel, het gevolg van bepaalde ontwikkelingsstoornissen.

”Het is bekend dat veel mensen op Flores hiermee te kampen hadden, al betrof het niet de hele bevolking, “ aldus Jacop.
Dit verschijnsel heeft zich volgens Jacop ook voorgedaan in andere delen van Indonesië, zoals in Papua en Atjeh.

Jacop, in eigen land een gerenommeerde paleoantropoloog, is ook verbolgen over het feit dat de Australische onderzoekers onder leiding van professor Peter Brown van de univeristeit van New England, hem niet heeft geraadpleegd.

De Australiërs hebben hun mediaoffensief zonder ruggespraak van de Indonesische deskundigen gelanceerd, wat Jacop bestempelde als ‘wetenschappelijk terrorisme.’ Hij wordt mede gesteund door zijn collega Harry Widianto van het archeologisch instituut in Jogjakarta.


'Significante verschillen'
Net als de meeste andere wetenschappers denkt deskundige John de Vos van museum Naturalis in Leiden dat Jacop de plank misslaat. “Er zijn op Flores wel meer sporen gevonden van kleine mensachtigen waarover Jacop in de jaren zestig een proefschrift heeft geschreven. Ik vermoed dat Jacop de recente vondst van de ‘Hobbit-mens’ in het verlengde van deze kleine mensachtigen ziet.”

Volgens De Vos zijn echter significante morfologische verschillen tussen een schedel van een Homo sapiens en de gevonden schedel van de ‘Hobbit-mens’. “De vorm van de schedel ziet er totaal anders uit. Die hoort echt niet tot een variant van de moderne mens."


Homo erectus“De gevonden resten maken het veel aannemelijker dat de Homo floresiensis voort is gekomen uit de Homo erectus, de eerste voorganger van de moderne mens waarvan veel gefossiliseerde resten zijn gevonden op onder andere Java," vervolgt De Vos.

"Op Flores heeft de Homo erectus zich door een lange periode van isolatie tot een kleine mensachtige ontwikkeld. Die zou je hooguit kunnen beschouwen als een ondersoort van de Homo erectus. Zo’n ondersoort ondergaat door isolatie een aparte ontwikkeling en na verloop van tijd kun je spreken van een aparte soort, de Homo floresiensis."

De Vos blijft dus net als de meeste deskundigen geloven in de bevindingen van Peter Brown. “Alles wijst er op dat de de Homo floresiensis niet bij de Homo sapiens behoort. Bovendien is Peter Brown iemand die zijn huiswerk heel goed doet. Ik denk dat Jacop een beetje boos was dat zijn deskundigheid niet is geraadpleegd.”

Wat denkt u?
Heeft deze Homo Floresiensis echt een eigen evolutionair pad bewandeld?