Genetische kaart honingbij bekend

Genetische kaart honingbij bekend
 
^{bron:planet.nl}
 
De genetische kaart van de honingbij is af. Daarmee kunnen wetenschappers onder andere meer te weten komen over het menselijke brein. Want bijen blijken opvallend veel met ons gemeen te hebben.
De honingbij (Apis mellifera, zie afbeelding) is het vierde insect waarvan wetenschappers het complete genoom - de combinatie van alle erfelijke factoren - hebben weten te ontrafelen. De fruitvlieg, mug en zijdemot gingen hem voor. In het DNA van de bij vonden de onderzoekers opvallende overeenkomsten met het genetische materiaal van mensen en andere zoogdieren.

Net als de mens heeft de honingbij zich vanuit Afrika naar Europa verspreid. Daar hebben ze zich in twee verschillende populaties opgesplitst die genetisch van elkaar verschillen. Uit het DNA blijkt dat die meer verwant zijn aan hun Afrikaanse soortgenoten dan aan elkaar.

Biologische klok
Een andere eigenschap die bijen met mensen en bepaalde zoogdieren delen, is het bezit van een interne biologische klok. Ook vliegen hebben er een, maar de biologische klok van bijen heeft meer overeenkomsten met die van mensen en zoogdieren dan met die van de vlieg. De bijenklok zorgt ervoor dat de diertjes een besef van tijd hebben, maar ook beter kunnen navigeren en taken kunnen verdelen.

Daarnaast speelt de biologische klok van de honingbij een cruciale rol bij de beroemde 'danstaal': een ingenieus communicatiesysteem dat de werksters van een populatie gebruiken om elkaar informatie door te geven over voedselbronnen. De hersenen van honingbijen blijken over 36 verschillende genen te beschikken, waarvan er 33 nog niet eerder waren ontdekt.

Verder hebben deze insecten honderd neuropeptiden: moleculen die zowel bij bijen als bij mensen de hersenactiviteit reguleren. In vergelijking met de fruitvlieg en de mug, blijkt de honingbij over veel meer genen te beschikken die betrekking hebben op de reukzin. Er zijn er echter juist veel minder betrokken bij smaak. De bij is dus gespecialiseerd in geur, en dat is logisch als het je taak is om van bloem tot bloem te vliegen. Verder blijken bijen in elke levensfase een ander genenpakket in te schakelen, en blijken de diertjes - net als mensen en gewervelde dieren - in staat te zijn om genen aan- en uit te schakelen. Vliegen en muggen kunnen dat niet.

Fossiel
Maar er is nog meer nieuws over bijen. Wetenschappers hebben namelijk de oudste bij ooit gevonden. Het exemplaar van maarliefst honderd miljoen jaar oud is in gefossiliseerde vorm bewaard gebleven in een stuk amber. Het blijkt een kruising tussen een bij en een wesp te zijn en is slechts drie millimeter lang. Er zijn ook stuifmeelkorrels aangetroffen, wat er op wijst dat deze verre voorouders van de hierboven beschreven Apis mellifera ook al druk doende waren met de bloempjes.

Bijzonder aan het fossiel is dat het minstens 35 tot 45 miljoen jaar ouder is dan elk ander bijenfossiel dat ooit gevonden is. De vondst bevestigt de bestaande theorieën over de evolutie van bijen. Experts geloven namelijk dat deze van pollen afhankelijke insecten afstammen van vleesetende bij-achtige wezens. Het fossiel geeft wetenschappers een vrij duidelijk beeld van wanneer de moderne bijensoort die wij kennen is geëvolueerd.

links
De week van de honingbij