Neoweb.nl

Microgliacellen; de beschermers van de hersenen

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline bashanna

  • *****
  • 774
  • +55/-6
  • yourney to the future
Microgliacellen; de beschermers van de hersenen
« on: April 19, 2005, 10:27:41 AM »
De cellen die de hersenen bewaken, zijn veel minder sloom dan iedereen denkt. Dit ontdekten Duitse biologen nadat ze deze cellen lichtgevend hadden gemaakt. Als eerste konden ze zo de bewakers van het brein bespieden in levende muizen. Van rust bleek geen sprake te zijn. Met hun vele tentakels tasten de cellen onophoudelijk hun omgeving af.

De hersenpolitie
Nieuw licht op de beschermers van het brein

Onze hersenen zijn eigenwijs. Terwijl het hele lichaam zich laat beschermen door de gespecialiseerde cellen van het immuunsysteem, wil het brein niks met ze te maken hebben. Het houdt er zijn eigen politiemacht op na, met agenten die overal in de hersenmassa verspreid zitten. Zodra er iets beschadigd raakt, komen deze 'microgliacellen' in actie om te redden wat er te redden valt. Het zijn cellen die nog het meeste lijken op een octopus met talloze zijtakken aan zijn tentakels. Wat ze zoal doen als er niets aan de hand is, was tot nu toe in nevelen gehuld. Een onderzoeker die in de hersenen wilde kijken, kon dat namelijk nooit doen zonder daar de boel te beschadigen. Tot nu.
 
Celfysiologen Axel Nimmerjahn en Frithof Helmchen van het Max Planck Instituut in Heidelberg werkten samen met neurogeneticus Frank Kirchhof uit Göttingen. Ze maakten muizen met een extra gen, dat het recept bevat van een fluorescerende, knalgroene stof. En wel op zo'n manier, dat die kleurstof alleen gemaakt werd in de microgliacellen. De schedel van de muizen werd plaatselijk weggehaald en terwijl de muizen onder narcose waren, was het gedrag van de microgliacellen goed te volgen, tot wel tien uur achter elkaar.
 
De Duitse onderzoekers zagen dat individuele cellen zich in een onbeschadigd brein zelden verplaatsen. Maar dat betekent niet dat ze stilletjes liggen te wachten tot er iets misgaat. Integendeel. Een microgliacel tast voortdurend zijn omgeving af met zijn tentakels. Intussen groeien er op sommige plaatsen nieuwe uitstulpinkjes aan, terwijl die op andere plekken juist verdwijnen. De totale hersenmassa wordt zo binnen een paar uur afgetast, schatten Nimmerjahn en zijn collega's.
 
De uitstulpinkjes die ontstonden, waren vaak bolvormig en verdwenen weer even snel als ze gekomen waren. Dat duidt erop dat de microgliacellen niet alleen bewakers zijn, stellen de onderzoekers, maar ook een soort huishoudsters. Ze denken dat de cellen overbodig materiaal opvegen waar ze dat aantreffen. "In enkele gevallen zagen we een spontane omhulling van stukjes weefsel, die vervolgens naar het cellichaam van de microgliacel werden vervoerd", schrijven ze.
 
Toen het normale gedrag van de breinbewakers goed in kaart was gebracht, werd het tijd om ze echt aan het werk te zetten. Met een laser schoten de onderzoekers gaatjes in kleine bloedvaatjes aan de oppervlakte van de muizenbreintjes. De microgliacellen in de buurt reageerden onmiddellijk. Ze dirigeerden hun tentakeltjes richting het lek en begonnen de rommel direct op te ruimen, terwijl ze tegelijkertijd de hersencellen afschermden. Na enkele uren waren de 'buikjes' van de bewakers danig opgezwollen.
 
Met dit experiment is in één klap duidelijk geworden dat de bewakers van de hersenen een veel actievere rol hebben dan tot nu toe werd verondersteld. Nu de muizen met lichtgevende bewakers in hun hoofd eenmaal zijn gemaakt, ligt de weg open voor spannend onderzoek naar allerlei hersenziekten. Wat doen de microgliacellen bij de ziekte van Alzheimer, bij herseninfarcten of wanneer er een tumor in de hersenen groeit? Deze techniek kan opheldering verschaffen, menen de onderzoekers.
 

door: Elmar Veerman
bron: noorderlicht.nl


Axel Nimmerjahn, Frank Kirchhoff en Fritjoff Helmchen: "Resting microglial cells are highly dynamic surveillants of brain parenchyma in vivo", Science online, 14 april 2005