Neoweb.nl

Spooklicht (sprite) maakt ook geluid

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Digihans

  • *****
  • 1.794
  • +86/-8
  • Gender: Male
  • E=MC2
Spooklicht (sprite) maakt ook geluid
« on: April 27, 2005, 12:16:03 PM »
Spooklicht maakt ook geluid
Waarnemingen in Frankrijk hebben voor het eerst aangetoond dat een 'sprite' - een spookachtig lichtschijnsel tijdens een onweer - ook geluid produceert.

Een sprite (Engels voor fee of geest) is een lichtschijnsel hoog boven een grote onweerswolk dat samenhangt met een tamelijk zeldzaam maar hevig soort bliksemontlading tussen die wolk en de aarde. Het spookachtige lichtschijnsel kan tientallen kilometers breed zijn en hoogten van 95 kilometer bereiken. Doordat het slechts een fractie van een seconde duurt, kon het pas in 1990 voor het eerst met lichtgevoelige camera's worden gefotografeerd.

Het lichtschijnsel ontstaat door een snelle verandering in het elektrische veld boven de betreffende onweerswolk. Geofysici denken dat de vrije elektronen daar dan zo sterk worden versneld dat ze de ijle lucht tot lichten brengen.

Enkele jaren geleden suggereerden onderzoekers dat hierbij ook drukgolven met zeer lage frequenties, zogeheten infrageluid, zouden kunnen worden opgewekt. Thomas Farges en zijn collega's hebben hiernaar gezocht tijdens een speciale campagne die in de zomer van 2003 werd gehouden.

Vanaf het Observatoire du Pic du Midi (in de Franse Pyreneeën) werd de nachthemel boven onweerswolken in het Massif Central gefotografeerd, terwijl vanuit Flers (in Normandië) met microbarometers naar drukgolven werd 'geluisterd'.

Een eerste analyse laat zien dat er op 21 juli boven één onweerswolk 28 sprites waren gefotografeerd die telkens ongeveer 25 minuten later in Flers als ongewone drukgolven werden geregistreerd. De spectrogrammen tonen op frequenties tussen 0,1 en 9 hertz geluidssignalen die tot 150 seconden aanhielden.

De lage frequenties arriveerden telkens eerder dan de hogere, waardoor het effect van een tsjilp (chirp) ontstond. Dit effect is een gevolg van de verschillende trajecten die de drukgolven door de atmosfeer (tot op hoogten van ongeveer 150 kilometer) hadden gevolgd. Het geluid kon niet afkomstig zijn van de bliksemontladingen die onder de onweerswolk plaatsvonden: daarvoor was de afstand (gemiddeld 400 kilometer) veel te groot.

Aangezien sprites alleen in het donker kunnen worden gefotografeerd, werden de opnamen gestopt toen in het Massif Central de ochtend gloorde. Toch werd daarna in Flers nog acht maal een tsjilp van een sprite gehoord. Drie ervan werden zelfs in het eerste uur na zonsopkomst geregistreerd.

Dit betekent dat het sprite-verschijnsel ook overdag is waar te nemen en via akoestische detectie is ook de hoeveelheid energie te bepalen die door sprites in de atmosfeer wordt gedumpt. Bij de sprites van 21 juli zou de energie, uitgaande van de gemeten drukvariaties van 0,000.002 atmosfeer, overeenkomen met die van de explosie van 0,1 tot 10 ton TNT.

bron: nrc.nl