Neoweb.nl

Eerste foto buiten ons zonnestelsel een feit

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline sparky

  • *****
  • 323
  • +46/-4
  • Gender: Male
  • Techniek is voor iedereen!
Eerste foto buiten ons zonnestelsel een feit
« on: May 02, 2005, 11:27:42 PM »
Eerste foto buiten ons zonnestelsel een feit

bron:nu.nl

AMSTERDAM - Afgelopen februari en maart maakten sterrenkundigen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Chili (ESO) nieuwe opnamen van de begeleider rond de jonge bruine dwergster 2M1207. Deze opnamen bevestigen dat deze begeleider een planeet is, met een massa van ruwweg vijfmaal die van onze planeet Jupiter. Het is daarmee de eerste echte foto van een planeet buiten ons zonnestelsel.

Al in september 2004 claimden de Europese sterrenkundigen Gael Chauvin en Cristophe Dumas een exoplaneet te hebben waargenomen bij 2M1207 (zoals de nieuwe planeet voortaan wordt genoemd). Omdat 2M1207 een bruine dwerg is, is het in feite geen echte ster met stabiele waterstoffusie in haar kern, maar een 'doodgeboren' ster die warmte uitstraalt doordat zij in het begin deuterium verbrandt en ook daarna nog warmte uitstraalt doordat zij verder samentrekt.

Infrarood licht

De oppervlaktetemperatuur van de bruine dwerg bedraagt ruwweg 1000 graden. De warmtestraling van de ster kan daarom nog het beste worden waargenomen in infrarood licht. Aangezien ook reuzenplaneten als Jupiter nog wat warmtestraling uitzenden door samentrekking, zijn ook zij met infraroodapparatuur waarneembaar. Toch zijn reuzenplaneten rondom een normale ster niet of nagenoeg niet te zien. Hun zwakke licht wordt overstraald door de felle ster waar omheen zij cirkelen. Maar 2M1207 zendt niet veel meer straling uit dan zijn begeleidende planeet. Daardoor konden de sterrenkundigen Chauvin en Dumas het tweetal direct fotograferen in plaats van de planeet uit indirecte aanwijzingen afleiden.

Mislukte ster
‘Planeet’, ‘relatief koud’ en ‘watermoleculen’: zulke woorden klinken doorgewinterde sciencefiction-liefhebbers natuurlijk als muziek in de oren. En toch zal 2M1207B niet direct op de nominatie staan voor een Star Trek-achtige missie in de toekomst. De bruine dwerg is een mislukte ster, die zelf maar 13 tot 84 maal zo zwaar is als Jupiter. Hij kan zijn op grote afstand bewegende begeleider dus nooit van genoeg warmte voor het laten ontstaan of in stand houden van leven voorzien.

Ook is de nieuwe exoplaneet vanwege zijn grote afstand tot de bruine dwerg nooit als een normale planeet ontstaan. ‘Normaal’ wil zeggen door aangroeiing in een afgeplatte ring van stofdeeltjes rondom een jonge ster. 2M1207B is hoogstwaarschijnlijk net zo’n mislukte ster als de bruine dwerg die hij begeleidt. Hij is dan rechtstreeks ontstaan uit samentrekking van een interstellaire gas- en stofwolk en dus niet een nevenproduct van zijn centrale ster. 2M1207B heeft alleen nog minder massa dan een bruine dwerg en ligt daardoor in het massagebied dat sterrenkundigen voor planeten hebben gedefinieerd. De bruine dwerg 2M1207A is een van de sterren van de TW Hydrae associatie op 230 lichtjaar afstand van de aarde. Deze in de buurt van elkaar ontstane sterren zijn nog maar 8 miljoen jaar oud.