Neoweb.nl

2 nieuwe superzware elementen

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline trek2000

  • *
  • 4
  • +4/-0
  • Dit forum is het helemaal !
2 nieuwe superzware elementen
« on: February 09, 2004, 08:33:05 PM »
Zware jongens
Twee nieuwe elementen ontdekt

Voor het eerst in de nieuwe eeuw hebben onderzoekers twee nieuwe, superzware elementen gecreëerd: element nummer 113 en 115. De vorige keer ging het helemaal mis: toen werd er een nieuw element ‘ontdekt’ dat helemaal niet bestond.

Erg veel nut zullen de elementen 113 en 115 niet hebben: van de stoffen zijn in een maand tijd welgeteld vier atomen gemaakt, die vervolgens ogenblikkelijk weer uit elkaar vielen. Een groep Amerikaans-Russische onderzoekers maakte de twee nieuwe stoffen in het Russische Dubna, door calciumatomen af te schieten op een plaatje americium, een radioactief element dat wordt gebruikt in rookdetectoren.
 
Bij vier botsingen zagen de onderzoekers hoe de beide stoffen met elkaar versmolten tot een groter atoom. Dat atoom, element nummer 115, viel evenwel in minder dan een honderdste seconde uit elkaar, tot atomen van een ander nieuw element, nummer 113. Dat laatste element bleef langer bestaan: 1,2 seconden. Volgens onderzoekers is dat net genoeg om experimenten met de stof te kunnen verrichten.
 
Naar verwachting zijn de twee nieuwe elementen bij kamertemperatuur vaste stoffen. Namen hebben ze nog niet. Daarvoor moet hun bestaan eerst internationaal worden erkend, een proces dat jaren in beslag kan nemen. Het meest recente element dat een officiële naam kreeg, is darmstadtium (element nummer 110). Die stof werd tien jaar geleden al ontdekt, maar moest tot afgelopen augustus op een naam wachten.
 
Momenteel wordt het bestaan onderzocht van nog drie nieuwe elementen (112, 114 en 116). Elementen die op erkenning wachten, krijgen in de regel een werknaam gebaseerd op hun nummer. Vandaar dat de nieuwe elementen uit Dubna zo lang ‘één-één-drieüm’ en ‘één-één-vijvum’ heten: ‘ununtrium’ en ‘ununpentium’.
 
Het ontdekken van nieuwe elementen is een hachelijke onderneming. Hoe zwaarder het element, des te instabieler het is. Het nummer van een element geeft aan hoeveel protonen er in zijn atoomkern zitten. En naar mate dat er meer zijn, valt de kern sneller uit elkaar, omdat de positief geladen protonen elkaar afstoten. Het zwaarste element dat nog in tastbare hoeveelheden in de natuur voorkomt, is het radioactieve uranium (92 protonen). Alles wat zwaarder is, valt in minuten of zelfs in deelseconden uit elkaar.
 
Toch verwachten theoretici dat er ook ‘eilanden van stabiliteit’ zijn: elementen die opeens verrassend stabiel zijn. Zo’n element zou zijn protonen en neutronen zódanig opstapelen, dat het relatief lang kan bestaan. Elementen nummer 114, 120 en 126 zouden van dit soort ‘handige’ kernen moeten hebben, voorspelt de theorie.
 
De ontdekking van de twee nieuwe elementen is stilletjes bekendgemaakt, via een publicatie in het vakblad Physical Review. Geen wonder, want de Amerikaanse teamleden komen uit hetzelfde lab dat vier jaar geleden zwaar gezichtsverlies leed door ten onrechte twee ‘nieuwe’ elementen aan te melden.
 
Op 7 juni 1999 maakte het Lawrence Berkeley National Laboratory bekend dat het twee nieuwe elementen had gemaakt: 116 en 118. Maar toen andere onderzoekers de elementen níét vonden, slikte het laboratorium die bekendmaking in. Waarschijnlijk had onderzoeker Victor Ninov – een Rus – de elementen uit zijn duim gezogen.
 
Mochten de twee nieuwe elementen werkelijk erkend worden, dan zal het nog niet meevallen om een naam voor ze te bedenken. Gebruikelijk is dat nieuwe elementen worden vernoemd naar de stad of het laboratorium waar hun bestaan voor het eerst wordt aangetoond. Maar ‘berkelium’, ‘californium’ en ‘lawrentium’ bestaan allemaal al, net als 'dubnium', vernoemd naar de plek van de nieuwe ontdekking, Dubna.

bron: noorderlicht.vpro.nl