Longen van de aarde produceren methaan

'Longen van de aarde' produceren methaan
Wetenschappers van het Max-Planck-Institut für Chemie in Mainz hebben de verrassende bron nu achterhaald: groene planten blijken methaan te produceren.

^{bron:planet.nl}
 
Duitse onderzoekers hebben ontdekt dat planten het broeikasgas methaan produceren.
De ontdekking komt voor de meeste wetenschappers als een volslagen verrassing. Tot dusver werd gedacht dat methaan van nature alleen in een zuurstofloze omgeving ontstond, zoals in moerassen.

Verrassende bron
Vorig jaar bleek uit metingen van de milieusatelliet Envisat al dat de concentratie van het broeikasgas methaan in de tropen veel hoger was op basis van computerberekeningen bekend was. De oorzaak van die opvallend hogere uitstoot van methaan in de tropen kon toen nog niet worden vastgesteld.

Die ontdekking is gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Nature. Het onderzoek stond onder leiding van Thomas Röckmann, die sinds een halfjaar hoogleraar is in de Chemie van de Atmosfeer aan de Universiteit Utrecht.

Methaanuitstoot
Via laboratoriumexperimenten ontdekte de wetenschappers dat planten aanzienlijke hoeveelheden methaan produceren en dat vervolgens aan de atmosfeer afstaan.

Ze onderzochten eerst het ontstaan van organische gassen in verse en afgestorven bladeren van loofbomen en vervolgens in levende planten zoals gras en maïs.

De levende planten vertoonden een 10 tot 100 maal grotere methaanuitstoot dan het afgestorven plantenmateriaal. De methaanuitstoot neemt ook nog eens drastisch toe wanneer de planten in zonlicht worden geplaatst. Zuurstof in de lucht hindert de vorming van methaan dus niet, zoals voorheen werd aangenomen.

Op grond van de eerste schattingen produceren de planten wereldwijd tussen 60 en 240 miljoen ton methaan per jaar. Dit betekent dat levende planten 10 tot 30 procent van de huidige methaanuitstoot voor hun rekening nemen.

Methaanwolken boven regenwouden
Röckmanns bevindingen geven antwoorden op een aantal openstaande vragen, zoals de onverwacht hoge methaanconcentraties boven tropische regenwouden die vorig jaar werden vastgelsteld.

Ook bleek de uitstoot van methaan tussen 1990 en 2000 met 20 miljoen per jaar te zijn gedaald. Dit kan nu toegeschreven worden aan de grootschalige ontbossing. Ook voor onverwachte methaanwolken boven regenwouden is nu een verklaring. Twee derde van de methaanuitstoot komt uit de tropen.

'Opzienbarend'
Röckmann begrijpt dat de uitkomst van zijn onderzoek als een grote verrassing wordt gezien.

"Eigenlijk mág methaan niet op deze manier ontstaan," vertelt de hoogleraar op de site van de Universiteit Utrecht . "Tot nu toe werd aangenomen dat methaan van biologische oorsprong alleen onder zuurstofloze omstandigheden gevormd wordt. Daarom heeft niemand er tot nu toe goed naar gekeken."

Klimaatonderzoeker Jan Verhagen van Wageningen Universiteit en Researchcentrum noemt de ontdekking dan ook opzienbarend. "Kennelijk hebben we tot nu toe iets gemist, al roept dit onderzoek ook vragen op. We zouden bijvoorbeeld nog moeten kijken wat een plant nu precies heeft aan de productie van methaan."

Gevolgen voor Kyoto-protocol
De ontdekkingen zijn niet alleen belangrijk voor plantenonderzoekers, maar ook voor het begrijpen van het broeikaseffect en de afspraken die die zijn vastgelegd in het Kyoto-protocol.

De bijdrage van bossen aan klimaatbeheersing zou wel eens tegen kunnen vallen. Landen met veel bossen hoeven nu minder maatregelen tegen de uitstoot van broeikasgassen te nemen omdat bossen kooldioxide opnemen.

Nu blijkt dat bossen ook het broeikasgas methaan produceren, zouden die afspraken hun doel kunnen missen."Het is niet zo dat bossen meer methaan produceren dan dat ze CO2 opnemen", zegt Röckmann, "maar het effect zal wel verminderen."

Vervolgonderzoek
Röckmann is van plan zijn onderzoek uit Heidelberg voort te zetten aan de Utrechtse universiteit. Naast verdere laboratoriumexperimenten wil hij ook omvangrijke veldstudies en satellietwaarnemingen inzetten voor verder onderzoek naar de rol van methaan.

Dat moet het inzicht vergroten in de relaties tussen de wereldwijd stijgende temperaturen en kooldioxideconcentraties in de atmosfeer en de uitstoot van methaan uit planten.