Waarom behandelen we defensie en verduurzaming als tegenstanders?

Waarom behandelen we defensie en verduurzaming alsof veiligheid maar één vijand heeft?

Een raket onderschep je niet met woningisolatie. Een overstroming houd je niet tegen met een groter munitiedepot. Toch wordt de discussie over defensie en verduurzaming vaak gevoerd alsof erkenning van het ene gevaar automatisch ontkenning van het andere betekent. Dat is een dure manier om keuzes te versimpelen.

De NAVO-afspraak van Den Haag uit juni 2025 maakt zelf al onderscheid. Bondgenoten spraken af richting 2035 meer te investeren in militaire capaciteit én in bredere defensie- en veiligheidsgerelateerde weerbaarheid. Daarbij worden onder meer kritieke infrastructuur, netwerken en civiele voorbereiding genoemd. Dat maakt niet iedere groene investering tot defensie-uitgave, maar het laat wel zien dat veiligheid meer omvat dan wapens.

Mijn uitgangspunt is dat publieke uitgaven een concreet risico moeten verkleinen. Welke dreiging pakken we aan? Hoe snel werkt de investering? En wat ontbreekt er nog als de mooie aankoop eenmaal geleverd is? Een duur systeem zonder personeel, onderhoud of voorraad is minder indrukwekkend dan de brochure.

Hetzelfde geldt voor klimaatbeleid. Een ambitieus doel zonder uitvoerbaar elektriciteitsnet en betaalbare maatregelen beschermt niemand vanzelf. Ook daar moeten prestaties zwaarder wegen dan aangekondigde miljarden. Verschillende soorten veiligheid vragen dus dezelfde bestuurlijke discipline.

Sommige investeringen versterken elkaar. Een robuust stroomnet, noodvoorzieningen bij ziekenhuizen en minder afhankelijkheid van geïmporteerde brandstoffen kunnen zowel de dagelijkse samenleving als crisisbestendigheid dienen. Andere keuzes botsen wel degelijk om geld, ruimte, materiaal en vakmensen. Dat conflict verdwijnt niet door alles “weerbaarheid” te noemen.

Daarom ben ik tegen creatief boekhouden waarbij bestaande uitgaven plotseling een veiligheidslabel krijgen. Het kan een begrotingsdoel dichterbij brengen terwijl de feitelijke bescherming gelijk blijft. Burgers hebben recht op inzicht in wat extra geld werkelijk toevoegt.

We moeten ook kunnen zeggen dat niet ieder risico volledig af te dekken is. Prioriteiten stellen is onvermijdelijk. Maar prioriteiten horen voort te komen uit aantoonbare kwetsbaarheden, niet uit de wedstrijd welke politieke beweging haar favoriete crisis het hardst kan presenteren.

Welke investering zou volgens jou zowel onze directe veiligheid als onze weerbaarheid op lange termijn versterken, en welke uitgave verdient daardoor minder prioriteit?

Bronnen
NAVO/NCIA, 25 juni 2025 — The Hague Summit Declaration: https://www.ncia.nato.int/newsroom/news/the-hague-summit-declaration
Europese Commissie — REPowerEU en energiezekerheid: https://energy.ec.europa.eu/strategy/repowereu-phase-out-russian-energy-imports_en

Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.