Waarom laten we drinkwaterbedrijven opruimen wat vervuilers blijven lozen?

Waarom laten we drinkwaterbedrijven opruimen wat vervuilers blijven lozen?

Aan de kraan verwachten we vanzelfsprekend schoon water. Verderop in de keten accepteren we stoffen die moeilijk uit het milieu verdwijnen. Vervolgens vragen we drinkwaterbedrijven om steeds slimmer te zuiveren. Dat voelt alsof je een lekkend dak blijft dweilen en de dweil vervolgens de schuld geeft van de stijgende rekening.

Bij PFAS is zorgvuldigheid nodig. Het gaat om een grote groep stoffen met verschillende eigenschappen. Verontreiniging van een rivier is bovendien niet hetzelfde als de concentratie in gezuiverd drinkwater. De Nederlandse overheid adviseert kraanwater te blijven drinken; zorgen over bronnen betekenen niet automatisch dat het water uit de kraan acuut onveilig is.

Tegelijk is dat advies geen reden om achterover te leunen. De Inspectie Leefomgeving en Transport waarschuwde in september 2026 voor risico’s van PFAS voor de toekomstige drinkwatervoorziening. Het RIVM beschrijft dat sommige problemen langdurige extra zuivering kunnen vragen, ook wanneer uitstoot wordt teruggedrongen.

Ik vind daarom dat bronbescherming voorrang verdient boven het eindeloos uitbreiden van de technische verdediging. Zuivering blijft noodzakelijk, maar is geen vrijbrief voor vervuiling. Elke extra stap vraagt investeringen, energie en beheer. Bovendien verdwijnen verwijderde stoffen niet vanzelf: ook geconcentreerde reststromen moeten verantwoord worden verwerkt.

De lastige vraag is hoe je verantwoordelijkheid verdeelt. Een stof kan uit meerdere toepassingen en landen komen. Niet iedere vervuiler is eenvoudig aan te wijzen, en historische vervuiling heeft soms geen aanspreekbare veroorzaker meer. Dat maakt een rechtvaardige rekening ingewikkeld, niet overbodig.

Mijn voorkeur is strengere toelating van moeilijk afbreekbare toepassingen wanneer bruikbare alternatieven bestaan, gecombineerd met controle op emissies. Waar een toepassing voorlopig onmisbaar wordt geacht, moeten voorwaarden en een afbouwroute zichtbaar zijn. “Essentieel” mag geen eeuwig uitzonderingsbewijs worden.

Ook transparantie verdient aandacht. Publiceer meetresultaten met uitleg over stoffen, locaties, onzekerheid en de betekenis van normen. Een losse meetwaarde zonder context kan zowel paniek als onterechte geruststelling veroorzaken. Burgers hebben recht op begrijpelijke informatie, geen wedstrijd in geruststellende formuleringen.

Welke kosten en verplichtingen zou jij bij producenten en gebruikers van hardnekkige stoffen leggen om te voorkomen dat schoon drinkwater steeds duurder wordt voor iedereen?

Bronnen
Rijksoverheid — PFAS in drinkwater en advies over kraanwater: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vraag-en-antwoord/pfas/zitten-er-pfas-in-het-drinkwater
ILT, 11 september 2026 — risico’s voor toekomstige drinkwatervoorziening: https://www.ilent.nl/actueel/nieuws/2026/09/11/pfas-groot-risico-voor-toekomst-drinkwater
RIVM — actuele kennis over PFAS: https://www.rivm.nl/pfas/actueel

Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.