Gronings ruimteonderzoek naar immuunsysteem

Gronings ruimteonderzoek naar immuunsysteem

In Lapland wordt op 30 april een onbemande raket gelanceerd met een Gronings experiment aan boord.
Het experiment van het Universitair Medisch Centrum Groningen, moet meer inzicht geven over de werking van het menselijk immuunsysteem.

Stijging van auto-immuunziekten
Het is bekend dat het immuunsysteem van astronauten tijdens ruimtevluchten slecht functioneert. Blijkbaar onderdrukt gewichtloosheid de natuurlijke afweer.

Celbiologen van het UMCG willen onderzoeken welke mechanismen hieraan ten grondslag liggen. Die kennis kan bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen die het immuunsysteem onderdrukken.

“De laatste tien jaar zien we een stijging van zogeheten auto-immuunziekten als astma, reuma, de ziekte van Crohn en allerlei allergieën, zoals voedselallergieën,” weet celbioloog Maikel Peppelenbosch van het Universitair Medisch Centrum Groningen.

“We zien vaak dat het immuunsysteem daar heel heftig op reageert. Het gevolg is bijvoorbeeld ontstoken gewrichten bij reuma-patiënten. We willen daarom graag weten hoe we de werking van het immuunsysteem kunnen onderdrukken. Het ruimteonderzoek kan ons daarbij nieuwe inzichten verschaffen.”

Draaiende centrifuge
Tijdens de vlucht wordt het bloed van gezonde vrijwilligers met bacteriële bestanddelen vermengd. Datzelfde gebeurt bij bloed in een draaiende centrifuge, dat daardoor geen gewichtloosheid ondervindt. Door de immuunreacties in beide experimenten te vergelijken, hopen de onderzoekers meer inzicht te krijgen in de moleculaire processen die de natuurlijke afweer reguleren.

Hulp van de ESA“We zijn blij dat dit experiment met hulp van de ESA alsnog kan plaatsvinden. Oorspronkelijk zou de Nederlandse astronaut André kuipers dit experiment tijdens de Missie Delta in April 2004 uitvoeren (experiment KAPPA), maar door een technische storing ging dat niet door. Nu kan het experiment alsnog worden uitgevoerd, samen met proeven uit België, Italië en Duitsland, ” aldus Peppelenbosch.

Vrije val
De Groningse experimenten zullen met behulp van een Maser 10-raket in de ruimte worden gebracht vanaf de basis Esrange in Zweeds Lapland. De ESA organiseert de vlucht.

De raket zal naar een hoogte van 250 km vliegen.Daar worden de motoren uitgeschakeld, waarna de raket in vrije val terugkeert naar de aarde. Dat levert een periode van ongeveer zes minuten gewichtloosheid op, waarin de experimenten plaatsvinden. De raket legt de laatste meters tot het aardoppervlak aan een parachute af. Daar pikt een helikopter de wetenschappelijke lading op voor verdere analyse door de onderzoekers.

^{Bronnen: Universitair Medisch Centrum Groningen & Planet.nl}

Heli mist wetenschappelijke lading
 
De helikopter die in Lapland een wetenschappelijke module moest onderscheppen, kon die klus niet uitvoeren door een falende parachute.
De lading die uit vijf wetenschappelijke experimenten bestond, was maandag in de ruimte gebracht door een onbemande Maser 10-raket vanaf de de basis Esrange in Zweeds Lapland.

Vrije val
In het begin leek die missie nog op rolletjes te lopen. De tweetraps sondeerraket vloog recht omhoog en bereikte een hoogte van 252 km. De topsnelheid bedroeg 2 km per seconde.

Daarna werden de motoren uitgeschakeld en maakte de raket een vrije val. Dat leverde zoals beoogd een periode van zes minuten gewichtloosheid op waarin de experimenten plaatsvonden. De experimenten werkten perfect, maar dat gold niet voor het laatste traject.

De laatste kilometers tot aan het aardoppervlak had de module met experimenten per parachute moeten afleggen, die opgepikt had moeten worden door een helikopter. De parachute weigerde echter, waarna de module een keiharde landing maakte en beschadigd raakte.

“Toch wijst alles erop dat de wetenschappelijke doelen van dieze missie zijn gehaald. We zijn er bijna zeker van dat het overgrote deel van de wetenschappelijke monsters nog geschikt zjn voor verdere analyses en dat de opgeslagen gegevens nog te achterhalen zijn,” aldus Wolfgang Herfs van de ESA, die de vlucht organiseerde.

Nederlands experiment mislukt
Die reactie lijkt voorbarig, want de raket had ook een experiment aan boord van het Universitair Medisch Centrum Groningen dat als mislukt kan worden beschouwd.

Het experiment had inzicht moet geven over de werking van het menselijk immuunsysteem en bestond onder meer uit bloedcellen die in gewichtloze toestand een stof kregen toegediend waar ze op aarde een afweerreactie op geven. Celbioloog Maikel Peppelenbosch van het UMCG was met enkele bloeddonoren speciaal naar Lapland afgereisd om het Nederlandse experiment van vers bloed te voorzien.

Vanmorgen liet Peppelenbosch aan het UMCG weten dat de module veel schade heeft. “ De bloedcellen groeiden op glas en dat is helemaal vergruisd. We gaan nog proberen om die bloedcellen van het glas te onderscheiden, maar de wetenschappelijke waarde van het experiment is waarschijnlijk nihil,” aldus voorlichter Eddy Brand van het UMCG.

Nieuwe teleurstelling
Het mislukken van het experiment betekent opnieuw een teleurstelling voor het UMCG. Oorspronkelijk zou de Nederlandse astronaut André kuipers dit experiment tijdens de Missie Delta in April 2004 uitvoeren (experiment KAPPA), maar door een technische storing ging dat niet door.

"We hopen dat we volgend jaar een nieuwe kans krijgen, maar daarvoor bestaat vooralsnog geen zekerheid," aldus Brand.

^{Bronnen: UMCG, Swedish Space Corporation, Planet.nl}
 

Is een paar maanden geleden niet hetzelfde gebeurd met een nasa-missie? Die moest zonnedeeltjes terugbrengen ofzo. Die is toen ook neergestort door een falende parachute. Dit is dus duidelijk een systeem dat niet helemaal werkt.