Wie bepaalt of onze toekomst beter is als de economie groeit maar het dagelijks leven knelt?Een stijgend economisch cijfer kan samengaan met zorgen over een woning, gezondheid of beschikbare tijd. Dat betekent niet dat economische groei waardeloos is. Het betekent dat één getal niet vertelt hoe mensen leven, hoe voordelen verdeeld zijn en welke kosten naar de toekomst worden geschoven.
De Monitor Brede Welvaart van het CBS kijkt daarom verder dan productie alleen. Het kader onderscheidt welzijn hier en nu, gevolgen voor later en effecten elders. Daarmee worden vragen zichtbaar die in een groeicijfer gemakkelijk verdwijnen, zoals de kwaliteit van de leefomgeving en de voorraden waarop toekomstige generaties steunen.
Ik vind dat een betere toekomst eerst een politieke definitie nodig heeft. Willen we vooral meer consumptie, meer vrije tijd, minder onzekerheid of gezondere levens? Die doelen kunnen elkaar versterken, maar ook botsen. Een eerlijk debat benoemt de afweging voordat een maatregel als vooruitgang wordt verkocht.
Neem een investering die reistijd verkort maar natuur aantast. Of een technologie die productie goedkoper maakt maar werk ingrijpend verandert. Het antwoord volgt niet automatisch uit één berekening. We moeten bespreken wie voordeel krijgt, wie nadeel ondervindt en welke compensatie of aanpassing redelijk is.
Dat vraagt meer dan een dashboard vol indicatoren. Ook brede welvaart kan een bestuurlijk ritueel worden wanneer er geen consequenties aan worden verbonden. Een kabinet dat tientallen doelen presenteert maar bij iedere keuze alleen de kortetermijnkosten noemt, heeft vooral een uitgebreidere brochure gemaakt.
Mijn voorkeur is een beperkt aantal openbare doelen waarop beleid werkelijk wordt afgerekend, aangevuld met inzicht in verdeling en neveneffecten. Niet ieder doel hoeft jaarlijks te verbeteren. Wel moet duidelijk zijn waarom een achteruitgang wordt geaccepteerd en welke grens niet mag worden overschreden.
Daarbij hoort bescheidenheid over voorspellingen. Niemand kan de toekomst volledig ontwerpen. Goede instituties moeten kunnen bijsturen wanneer kennis verandert of een maatregel anders uitpakt. Verantwoording betekent niet doen alsof fouten onmogelijk zijn, maar zichtbaar leren en verantwoordelijkheid nemen.
Een betere toekomst is voor mij niet alleen een land met meer mogelijkheden, maar ook een land waarin mensen voldoende zekerheid hebben om die mogelijkheden te gebruiken. Anders blijft vooruitgang iets waar je vooral over leest.
Welke drie veranderingen in het dagelijks leven zouden voor jou aantonen dat Nederland werkelijk vooruitgaat, ook wanneer de economische groei tijdelijk tegenvalt?
BronnenCBS, Monitor Brede Welvaart 2026 — samenvatting en kader hier en nu, later en elders:
https://www.cbs.nl/-/media/cbs/infographics/monitor-brede-welvaart/2026/mbw-samenvatting_2026.pdfAfbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.