Welke investering maakt Europa het snelst minder afhankelijk van buitenlandse energie?Een andere gasleverancier vinden kan noodzakelijk zijn. Maar als Europa een kwetsbare afhankelijkheid vervangt door een nieuwe, is dat nog geen overtuigende onafhankelijkheid. De vraag is niet alleen waar onze energie vandaan komt. Het gaat ook om hoeveel we nodig hebben en hoe gemakkelijk we kunnen overschakelen.
De Europese Commissie beschrijft in haar REPowerEU-overzicht hoe de afhankelijkheid van Russische energie wordt afgebouwd. De regels en termijnen verschillen per energiedrager. Dat onderscheid is belangrijk: minder Russisch gas betekent niet automatisch minder totale import, en een aangenomen afbouwpad betekent niet dat alle afhankelijkheid vandaag verdwenen is.
Voor mij begint de slimste investering bij verspilling. Een goed geïsoleerd gebouw hoeft minder energie te kopen, ongeacht welke regering in een exportland aan de macht is. Efficiëntie is weinig fotogeniek, maar iedere duurzaam vermeden energievraag verkleint ook de infrastructuur die we later moeten financieren.
Daarna wordt het een systeemvraag. Meer wind en zon helpen alleen volledig als stroom kan worden aangesloten, vervoerd en gebruikt. Netverzwaring, opslag, regelbaar vermogen en flexibele vraag horen daarom bij hetzelfde verhaal. Een zonnepark zonder beschikbare aansluiting is nog geen leveringszekerheid.
Ook elektrificatie vraagt nuance. Een warmtepomp kan de gasvraag verlagen, maar stelt eisen aan gebouw en stroomvoorziening. Batterijen kunnen waardevolle uren overbruggen, maar zijn niet vanzelf de goedkoopste oplossing voor een lange winterperiode met weinig wind. Wie één techniek als complete redding presenteert, verkoopt een te eenvoudige werkelijkheid.
Het lastige tegenargument is nieuwe grondstoffenafhankelijkheid. Zonnepanelen, batterijen en netonderdelen komen uit internationale ketens. Dat risico verdient spreiding en recycling. Tegelijk is een geïmporteerde installatie die jaren produceert iets anders dan brandstof die voortdurend opnieuw moet worden ingevoerd en verbrand.
Ik zou Europees geld daarom beoordelen op vermindering van kwetsbaarheid per bestede euro: vraag verlagen, knelpunten oplossen en alternatieven beschikbaar maken. De vlag op een energiecontract zegt minder dan de vraag of we bij uitval nog kunnen doordraaien.
Als jij één extra Europees investeringsbudget mocht verdelen tussen isolatie, stroomnetten, opwekking en opslag, waar zou het grootste deel naartoe gaan en waarom?
BronnenEuropese Commissie — REPowerEU, vier jaar voortgang:
https://energy.ec.europa.eu/strategy/repowereu-phase-out-russian-energy-imports/repowereu-4-years_enRaad van de EU — REPowerEU-maatregelen en afbouw Russische import:
https://www.consilium.europa.eu/en/policies/repowereu-plan/Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.