Wanneer is lithium uit oude accu’s echt beter dan lithium uit een mijn?Een oude accu klinkt als een logischer grondstoffenbron dan een nieuwe mijn. De materialen zijn immers al gewonnen. Toch is “gerecycled” geen volledige milieuberekening. Ook inzamelen, vervoeren, scheiden en zuiveren vragen energie en kunnen afvalstromen veroorzaken. Het goede argument voor recycling wordt sterker wanneer we die kosten gewoon meetellen.
Het IEA beschrijft recycling als een belangrijke aanvulling op primaire winning, met doorgaans lagere broeikasgasemissies voor teruggewonnen energietransitiemineralen. Maar het agentschap benadrukt ook dat recycling nieuwe mijnbouw voorlopig niet volledig vervangt. De vraag groeit, terwijl veel accu’s nog jarenlang in gebruik blijven.
Dat tijdsverschil wordt vaak vergeten. Je kunt geen lithium terugwinnen uit een auto die nog rondrijdt. Snelle groei van elektrische mobiliteit vraagt daarom meer materiaal dan alleen de accu’s die vandaag worden afgedankt. Dat is geen argument tegen recycling, maar een reden om geen gesloten kringloop te beloven voordat de voorraden die toelaten.
Voor een eerlijke vergelijking wil ik dezelfde kwaliteit aan de uitgang zien. Een mengsel dat nog verdere behandeling nodig heeft, is niet gelijkwaardig aan lithiumzout dat direct geschikt is voor nieuwe cellen. De energie voor die laatste zuiveringsstappen hoort dus in de vergelijking.
Ook de oorspronkelijke winning verschilt. Er zijn hardgesteentemijnen en verschillende vormen van pekelwinning, met uiteenlopende lokale gevolgen. Watergebruik, biodiversiteit en omstandigheden voor omwonenden verdwijnen niet in één wereldwijd CO₂-gemiddelde. Een gunstige klimaatbalans is belangrijk, maar niet het hele verhaal.
Mijn praktische voorkeur blijft duidelijk: haal bruikbare materialen terug en voorkom dat kostbare voorraden verloren gaan. Wel wil ik bewijs per proces en keten. Waar komt de stroom vandaan? Hoeveel lithium wordt werkelijk teruggewonnen? En vinden de teruggewonnen stoffen ook een afnemer?
Daarbij moeten regels bestand zijn tegen lage grondstofprijzen. Als recyclen alleen gebeurt wanneer nieuw lithium duur is, verdwijnt capaciteit juist wanneer de markt tegenzit. Producentenverantwoordelijkheid kan helpen om verwerking minder afhankelijk te maken van die prijsschommeling.
Welke gegevens zou jij op een accu willen zien voordat een fabrikant haar claim “gemaakt met duurzaam gerecycled lithium” mag gebruiken?
BronnenIEA, 2024 — Recycling of Critical Minerals, samenvatting en scenario’s:
https://www.iea.org/reports/recycling-of-critical-minerals/executive-summaryEuropese Commissie — eisen voor batterijen en materiaalterugwinning:
https://environment.ec.europa.eu/topics/waste-and-recycling/batteries_enAfbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.