Hoe circulair is een product dat we steeds sneller vervangen?

Hoe circulair is een product dat we steeds sneller vervangen?

Een fabrikant gebruikt gerecycled materiaal en noemt zijn nieuwe product circulair. Een jaar later verschijnt de opvolger, met opnieuw een duurzaam verhaal. Maar als de gebruiksduur krimpt en de verkoop blijft groeien, is een betere grondstof nog geen gesloten kringloop. Misschien draait vooral de marketing sneller.

Circulariteit begint voor mij bij de vraag hoeveel nieuwe productie nodig is. Langer gebruiken, onderhouden, delen en repareren kunnen materiaalvraag beperken. Recycling blijft belangrijk, maar komt pas in beeld wanneer een product of onderdeel zijn functie niet meer verantwoord kan vervullen.

Het Europese digitale productpaspoort moet informatie over producten toegankelijker maken. De invoering krijgt vorm per productgroep en is geen bewijs dat alle producten nu al zo’n paspoort hebben. Informatie kan reparatie, hergebruik en verwerking ondersteunen, maar een gegevensbestand maakt een slecht ontworpen apparaat niet vanzelf duurzaam.

Daarom wil ik naast informatie ook prestaties zien. Hoe lang blijft een product bruikbaar? Zijn onderdelen beschikbaar? Kan software worden onderhouden? En komt materiaal na afdanking daadwerkelijk terug in een toepassing van voldoende kwaliteit? Een percentage gerecyclede inhoud beantwoordt die vragen niet.

Ook verhuur is geen automatisch groen model. Een aanbieder die eigenaar blijft, kan belang hebben bij een lange levensduur. Maar intensief vervoer, frequente vervanging of ongunstige contracten kunnen voordelen beperken. Beoordeel het werkelijke gebruik en de hele keten, niet alleen de betaalvorm.

Mijn voorkeur is een markt waarin langdurig functioneren economisch aantrekkelijker wordt. Producenten moeten rekening houden met onderhoud en verwerking, terwijl consumenten kunnen beoordelen wat bezit over meerdere jaren kost. De goedkoopste aanschaf is niet altijd de betaalbaarste keuze.

Dat vraagt ook een eerlijk gesprek over consumptie. Efficiëntere producten kunnen een deel van hun voordeel verliezen wanneer we er meer van gebruiken. Een tweede apparaat is niet automatisch verantwoord omdat het minder materiaal bevat dan het eerste. Soms is de duurzaamste innovatie dat een aankoop niet nodig blijkt.

Ik vind circulair beleid pas geloofwaardig wanneer het de totale materiaalvraag en milieudruk helpt verminderen. Anders wordt afval vooral een nieuwe grondstofnaam, terwijl de hoeveelheid spullen blijft toenemen.

Welke meetbare eis zou jij stellen voordat een bedrijf een product of verdienmodel “circulair” mag noemen?

Bronnen
Europese Commissie — digitaal productpaspoort, doelen en stapsgewijze toepassing: https://single-market-economy.ec.europa.eu/single-market/digital-product-passport_en

Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.