Wanneer is een Russische raffinaderij een legitiem militair doelwit?

Wanneer is een Russische raffinaderij een legitiem militair doelwit?

Een brandende raffinaderij levert spectaculaire beelden op. Wie Oekraïne steunt, kan daarin een teken zien dat Rusland eindelijk zelf de kosten van zijn invasie voelt. Maar een grote vuurzee bewijst nog geen militair succes. En morele verontwaardiging over de agressor ontslaat de verdediger niet van de regels van het oorlogsrecht.

Het relevante onderscheid loopt niet simpelweg tussen een fabriek en een kazerne. Ook een civiele installatie kan door haar gebruik een militair doel worden. Volgens de uitleg van het Internationale Rode Kruis moet zij daadwerkelijk bijdragen aan militaire actie en moet uitschakeling onder de omstandigheden een concreet militair voordeel bieden. Dat een bedrijf belasting afdraagt of de economie ondersteunt, is daarvoor op zichzelf onvoldoende.

Bij een raffinaderij kan de levering van brandstof aan strijdkrachten relevant zijn. Maar daarmee is niet iedere aanval automatisch rechtmatig. Verwachte burgerslachtoffers en schade aan civiele voorzieningen mogen niet buitensporig zijn tegenover het concrete, directe militaire voordeel. Ook moeten uitvoerbare voorzorgsmaatregelen worden genomen. Dat oordeel vraagt informatie die wij als forumlezers doorgaans niet hebben.

Mijn bezwaar tegen veel discussies is de gemakzucht aan beide kanten. “Het raakt de economie, dus uitstekend” is te breed. “Burgers kunnen hinder ondervinden, dus verboden” is eveneens te kort door de bocht. Het oorlogsrecht vereist onderscheid en afweging, geen absolute garantie dat oorlog zonder indirecte schade verloopt.

Daarnaast bestaat een strategische vraag die losstaat van rechtmatigheid. Vermindert een aanval werkelijk de brandstofvoorziening van het leger? Of verschuift de productie, wordt schade snel hersteld en betaalt vooral de burger een hogere prijs? Een tijdelijke storing en langdurige militaire verzwakking zijn verschillende resultaten.

Ik zou willen dat commentatoren minder tellen hoeveel installaties geraakt zijn en meer vragen naar aantoonbare gevolgen. Ondersteuning van Oekraïense zelfverdediging wordt geloofwaardiger wanneer we dezelfde maatstaf toepassen op middelen die ons politiek goed uitkomen. Juist dan hebben beginselen betekenis.

Welke informatie zou voor jou doorslaggevend zijn om een aanval op een raffinaderij militair zinvol én moreel verdedigbaar te vinden?

Bronnen
ICRC, 20 april 2023 — energie-infrastructuur en militaire doelen: https://blogs.icrc.org/law-and-policy/2023/04/20/protection-energy-infrastructure-armed-conflict/
ICRC, gewoonterechtelijke regel 14 — proportionaliteit: https://ihl-databases.icrc.org/en/customary-ihl/v1/rule14
ICRC, praktijk bij regel 8 — definitie militair doel: https://ihl-databases.icrc.org/en/customary-ihl/v2/rule8

Afbeelding: AI-illustratie, geen foto van een werkelijke gebeurtenis.