Delta-raket lanceerde sonde voor onderzoek mysterieuze gammaflitsen
Vanop de basis Cape Canaveral in Florida heeft een klassieke Delta-draagraket zaterdag, na talloze keren uitstel, met succes een ambitieuze satelliet voor onderzoek van de mysterieuze gammaflitsen in de kosmos gelanceerd, zo was rechtstreeks te volgen op het internet.
Gelanceerd om 18.16 uur Belgische tijd kwam tachtig minuten later op ongeveer 600 km hoogte uit de nok van de Delta-II draagraket van Boeing de Swift vrij.
Swift is een 6,3 meter grote sonde die meer moet leren over gammaflitsen, de meest energierijke uitbarstingen in het heelal sinds de Big Bang.
Het bestaan van gammaflitsen, waarbij op een fractie van tijd meer energie vrijkomt dan onze Zon produceert over 10.000 jaar, werd pas in 1967 per toeval door een Amerikaanse spionagesatelliet ontdekt. In het bijzonder door waarnemingen van de Nederlands-Italiaanse Beppo-Saxsatelliet en het Amerikaanse Compton Gamma Ray Observatory klaarde de mist omtrent de oorzaak en de precieze locatie van de bijna dagelijkse gamma-uitbarstingen pas de jongste jaren en zelfs maanden wat op. Ze zouden zich overal in het heelal voordoen, buiten onze Melkweg, tot zelfs in de verste uithoeken van de kosmos, maar telkens op een andere plaats. Ze duren van enkele milliseconden tot een paar minuten.
Ze zouden volgens een eerste hypothese te maken hebben met supernova's waarbij van de ontplofte massieve sterren enkel een zeer dichte kern overblijft die een zwart gat wordt. Dit oefent een zodanige aantrekkingskracht uit dat het alle omgevende materie opzuigt, en dat er zelfs geen licht kan ontsnappen. Een andere theorie zegt dat het kan gaan om twee rond elkaar draaiende neutronensterren die met elkaar in botsing komen en zo een zwart gat doen ontstaan.
Eigenaardig is dat sommige gamma-uitbarstingen nog dagen of weken nagloeien, waarbij die gloed te zien is in het röntgenbereik, radiogolven en zelfs optisch licht. Andere gloeien dan weer helemaal niet na.
Amerikaanse, Britse en Italiaanse vorsers stellen hun hoop op Swift om het mysterie van de gammaflitsen verder te ontrafelen. Het observatorium moet een uitbarsting bliksemsnel detecteren, lokaliseren en zijn instrumenten naar het fenomeen richten, in een tijdspanne van maximaal 20 tot 75 seconden. Precies de snelheid van handelen vormt het visitekaartje van de Swift die alnaargelang de bron 239 à 250 miljoen dollar kost.
De missie duurt normaal twee jaar. De vorsers hopen meer dan tweehonderd gammaflitsen te kunnen bestuderen. Mogelijk levert het onderzoek op dat er verscheidene types bestaan, en leert het waarom er bij sommige nagloeïing is. Maar in het bijzonder wil de wetenschappelijke wereld exact te weten komen wat die gigantische uitbarstingen van energie veroorzaakt.
bron: pebbels.be